Waarom trekt mijn kat zijn haar uit?

• Parasieten: vlooien, schurft en ringworm zijn drie van de meest voorkomende parasieten bij katten, en je moet er altijd eerst naar zoeken (wat een bezoek aan een dierenkliniek vereist). Ringworm wordt genoemd, maar technisch gezien veroorzaakt het haaruitval zonder dat de kat krabt: het uiterlijk van de huid, de vorm van de haarloze plekken en hun locatie, en de aan- of afwezigheid van jeuk zijn allemaal elementen die een dierenarts meeneemt in zijn diagnose.
• Endocrien: hypothyreoïdie, diabetes mellitus of het syndroom van Cushing (zeer zelden gezien bij katten) zijn ziekten die haarverlies kunnen veroorzaken: alleen bloedonderzoek kan deze hypotheses verifiëren.
• Allergisch: overgevoeligheidsreacties kunnen een kat gek maken met jeuk. En soms is er maar een vlooienbeet nodig om een allergische reactie te veroorzaken: er is dus geen spoor van vlooien in zijn vacht, maar het zijn vlooien die de symptomen veroorzaken en hij moet tegen vlooien worden behandeld, zelfs als hij er geen ziet. Hetzelfde geldt voor voedselallergie: er kan een dieet worden voorgesteld om voedsel te vermijden, omdat de allergie meestal wordt veroorzaakt door een voedseleiwit.
• Zeldzame en/of onbekende ziekten: het is belangrijk om te onthouden dat we nog niet alle ziekten kennen, vooral als verdere tests geen uitsluitsel geven. Sommige zeldzame ziekten, zoals uitgebreide kattenalopecia, worden gediagnosticeerd door middel van een biopsie.

Om je een idee te geven van de complexiteit van de diagnose van zo'n veelvoorkomend symptoom, ziehier de beslisboom die een dierenarts gebruikt als hij een dier met haaruitval ziet.

Gedragsmatige oorzaken van haaruitval

Als biologische oorzaken zijn uitgesloten, kan de dierenarts gedragsmatige oorzaken overwegen. Maar de eerste stap is het uitvoeren van een klinisch onderzoek en aanvullende tests: als die een antwoord geven, bestaat er geen twijfel dat de juiste oorzaak wordt behandeld. Bij gedrag daarentegen handelen we op basis van hypotheses, met langdurige therapeutische processen: mislukking is gegarandeerd als een biologische oorzaak over het hoofd wordt gezien.

Als de kat niet krabt vanwege een ziekte, moeten we kijken naar psychosomatische oorzaken. Katten zijn namelijk gevoelige en tere dieren. Zoals vaak het geval is bij kleine zoogdieren, zijn ze genetisch geprogrammeerd om op hun hoede te zijn voor elk mogelijk gevaar, waardoor ze potentieel erg angstig en soms zelfs fobisch zijn. Het is belangrijk om te onthouden dat katten snel gestrest zijn.

Bovendien zijn katten gewoontedieren, zeer rituele dieren. Met name het verzorgen maakt deel uit van het dagelijkse gedrag van de kat en hij besteedt een aanzienlijke hoeveelheid tijd aan verzorging, maar dit is constant als hij in psychologisch evenwicht is.

Als een kat stress heeft, kan hij dit laten zien door meer tijd aan verzorging te besteden, waardoor er haarloze plekken ontstaan. Dit staat bekend als likalopecia: het kan verschillende gebieden treffen, maar het is vaak de buik die snel kaal wordt.

Een kat die om gedragsredenen zijn haar uittrekt, uit vaak stress. In de menselijke psychologie hebben we het over OCD (Obsessive Compulsive Disorder), en ook al wordt de term niet als zodanig hergebruikt bij katten (bij gebrek aan voldoende nauwkeurige studies om dat te doen), we vermoeden sterk dat deze dwangmatige notie een rol speelt bij dit gedrag.

Wat veroorzaakt stress bij katten?

De moeilijkheid ligt nu in het bepalen van de oorzaak van stress bij katten. Pas op, er zijn geen vooraf bepaalde oorzaken: studies wijzen op een aantal trends, maar elk geval is uniek en we mogen nooit het begrip individualiteit uit het oog verliezen: wat stressvol is voor het ene dier, is dat misschien niet voor het andere, en omgekeerd.

Veel voorkomende oorzaken zijn alles wat te maken heeft met een moeilijke omgeving die ongeschikt is voor katten:

• Recente verhuizing, verandering van leefruimte
• De komst van een nieuw individu: katten hebben de neiging om solitaire wezens te zijn, dus een kat die het niet gewend is kan het heel moeilijk vinden om plotseling zijn ruimte te delen met een andere kat, een hond of een kind. Je moet op dit soort overgang anticiperen zodat het soepel verloopt.
• Het vertrek van een nieuw individu: aan de andere kant kan het verdwijnen van een persoon met wie de kat een sociale band heeft ontwikkeld hem beïnvloeden.
• Te weinig ruimte: een gebrek aan ruimte kan een grote bron van stress zijn voor de kat.
• Eetgewoonten: katten zijn knabbelaars, ze eten tussen de 10 en 20 maaltijden per dag. Te onregelmatig eten, niet vaak genoeg, of niet zorgen voor verzadiging, kan een bron van stress zijn.
• Ongeschikte toilet: niet genoeg kattenbakken, vuile kattenbakken of onpraktische, angstaanjagende locatie: de kat is erg veeleisend op zijn toilet

De lijst met oorzaken is niet volledig. Katten kunnen ook andere tekenen van stress vertonen, zoals agressiever gedrag of onreinheid.

Het is erg moeilijk om de oorzaak van stress te bepalen als je niet bekend bent met de behoeften van je kat. Alleen een lange en nauwgezette analyse van de omgeving van de kat kan ons helpen zijn temperament te begrijpen en wat hem stress kan bezorgen.

In dit geval stelt een consultatie aan huis de specialist in staat om de leefomgeving van de kat van dichtbij te zien en zijn gedrag in zijn gebruikelijke omgeving te observeren: dit is vooral nuttig als je niet wilt dat de stress van het vervoer de diagnose beïnvloedt...

Dit artikel is geschreven voor Wamiz.com door dierenarts Dr Stéphane Tardif en vertaald door Lianne van Loon